Nightmare before Pixar

Disneyland gaat nog weleens Pixarland heten. Dat was eigenlijk de belangrijkste indruk waarmee ik terugkwam uit Tokyo Disneyland. Of eigenlijk was het de een-na-belangrijkste. Mijn voornaamste indruk, de drukte, daar kon u in een eerdere post al over lezen.
Wie mij nog niet zo lang kent zal mijn fascinatie voor attractieparken misschien vreemd voorkomen. Het is dan ook alweer ruim tien jaar geleden dat ik mij daar serieus mee bezig  hield. Naar het waarom moet u mij maar eens vragen. Tegenwoordig bezoek ik nauwelijks parken meer, maar als ik in de buurt ben laat ik me zo'n kans niet ontglippen.

Omdat ik de ontwikkelingen in de parkwereld nauwelijks meer bijhoud is het voor mij altijd een beetje een verrassing wat ik aan ga treffen. Wat Tokyo Disneyland betreft bleef één gedachte onvermijdelijk hangen: De Pixarkarakters zijn bezig de parken te koloniseren.
Het is een ervaring die ik de afgelopen jaren ook al had in de Disneyparken in Parijs en Hong Kong. Attracties die er soms al jaren staan (maar soms ook niet) worden schaamteloos omgekat en verbouwd tot belevenissen waarin de figuren uit de Pixarfilms centraal staan. In het kielzog daarvan zie je in de ontelbare shops en restaurants in de parken hetzelfde gebeuren. En het is natuurlijk ook logisch. Een uitzondering als Frozen daargelaten kwamen alle Disneysuccessen van de laatste jaren uit de stal van Pixar (die overigens strikt genomen niet eens meer bestaat nu Disney daar de zaak overgenomen heeft). De enige die er nog een beetje tussen komt is Stitch uit Lilo & Stitch, maar dat is nou ook niet bepaald een standaard Disneyfiguur uit het ijzeren repertoire. Maar verder is is de trend duidelijk: Woody, Buzz, Mike, Sully, Remy, al die auto's uit Cars... Ze maken de dienst uit in Disneyland. Dat heeft onbedoeld soms nare gevolgen. In Parijs bijvoorbeeld werd Le Visionarium, naar mijn smaak een van de beste attracties van het park, opgeofferd om er een Buzz Lightyear-attractie van te maken. De nieuwe attracties lijken sowieso een beetje een eenheidsworst. Allemaal 'interactief' (lees: je moet met een pistooltje of een zaklamp op bewegende decorstukken richten) en inwisselbaar, of je nou in Parijs of Tokyo naar het park gaat.

Is dat nou erg? In principe natuurlijk niet. Er is geen enkele reden waarom de Pixars niet centraal kunnen staan in een fantastische attractie. Voor mij persoonlijk vind ik het wel een beetje jammer. Ik heb nou eenmaal minder met die nieuwe figuren (en de bijbehorende attracties) dan met de Disneyklassiekers. Deze verdwijnen meer naar de achtergrond, zeker in Tokyo, waar de Disneyprinsessen-, en Villains-lijn nog niet echt aangeslagen leek.
Tegelijk heeft Disney natuurlijk altijd al aan z'n repertoire gesleuteld. Ook in het verleden werden attracties en zelfs hele parken moeiteloos aan de waan van de dag aangepast. We moeten dus niet doen alsof het vroeger allemaal beter was. Sterker nog: in Tokyo Disneyland zag je daar een mooi voorbeeld van in Toontown. Dit is een heel themagebied dat gebaseerd is op franchises die geen hond meer wat zeggen. Who framed Roger Rabbit was een fantastische film en de bijbehorende attractie is ook aardig. maar het zal weinigen nu nog veel zeggen, zeker jonge kinderen niet. Een nog veel extremer voorbeeld is Gadget's Go-Coaster, eveneens in Toontown. Deze is gebaseerd op een bijfiguurtje uit een serie uit de late jaren tachtig (Chip'n Dale Rescue Rangers) die volstrekt vergeten is. Het maakt voor de attractie niet uit, maar plaatst de opmars van de Pixarfiguren wel in een ander licht.

Monsters Inc. in Tokyo Disneyland

Zijdelings raken deze veranderingen trouwens aan een ander fenomeen dat de afgelopen jaren om zich heen greep in de Disneyparken. De gewoonte om attracties radicaal aan te passen aan het seizoen. Het begon onschuldig: in een poging om voortdurend wat nieuws te bieden begon Disney (daarin voorafgegaan door concurrenten als Six Flags en Universal) rond kerstmis of Halloween wat seizoensgebonden decoraties aan te brengen. Een jaar of 15 geleden heb ik daar in Parijs nog de eerste stappen in mee kunnen maken. Nou is kerstmis een vrij universeel thema, maar Halloween was tot dan toe een feestje dat buiten Amerika nauwelijks gevierd werd (nu is dat wel anders, hetgeen ook wat zegt over culturele assimilatie, maar dit terzijde). Gaf allemaal niets. Niets Amerikaans was de Disneyparken vreemd en dit kon er ook nog wel bij. Dat prille begin, met wat pompoenen, spinrag en balen hooi, is gaandeweg uitgelopen in een manifestatie die hele parken overgenomen heeft en, hier komen we bij mijn grote bezwaar, ook in de attracties om zich heen grijpt.

Met dit laatste werd ik geconfronteerd toen ik in Tokyo in de rij stond voor de Haunted Mansion. Dit is een van de grootste klassiekers uit het Disneyrepertoire maar ik was er nog nooit in geweest. Wel ontelbare keren in het (veel geavanceerdere) Parijse afgeleide ervan, Phantom Manor, Dat ik als een van de beste attracties ter wereld beschouw. Maar de originele Mansion kende ik alleen uit de boeken. De versie in Tokyo lijkt sterk op de Amerikaanse originelen, dus ik stond met meer dan gemiddelde verwachtingen in de rij.

The Haunted Mansion

Dit liep echter uit op een lichte deceptie. Binnen bleek namelijk dat in het kader van Halloween de hele attractie omgebouwd was tot een soort Nightmare before Christmas rit. Dat was zo rigoreus gedaan dat ik eerst abusievelijk dacht dat het permanent was. Maar dat bleek niet het geval. Bijna alle scenes en figuren van de Haunted Mansion waren vervangen door Jack Skellington & co. en ook van de legendarische muziek was weinig overgebleven. Ik vernam later dat in het Disneypark in Californië hetzelfde aan de hand is.

Ik snap wel waarom Disney dit doet. Om de mensen keer op keer naar je park te lokken moet je steeds iets nieuw brengen (of de suggestie wekken dat je dit doet, wat meestal de praktijk is). Ze zien daarbij echter over het hoofd dat er ook mensen zijn die pas voor het eerst je park bezoeken. Voor die mensen kan dit op een teleurstelling uitlopen. Zeker in het genoemde geval van de Haunted Mansion, omdat de Tim Burtonfiguren uit Nightmare before Christmas stilistisch weinig gemeen hebben met de Sesamstraatgothiek van de oorspronkelijke attractie. Een teleurstelling rijker verliet ik dan ook de Haunted Mansion

Halloween, Disney stijl